Na 11 november
Als je zelf wilt beginnen: per fase één ding om te proberen.
Welkom bij de Social AI Veldgids. Op 11 november vertelden Rianne Runhaar en ik, Joost Liebregts, bij dembrane over ons werk in Doesburg. Was je erbij, of kom je via de Veldgids? Hier vind je per fase één ding om te proberen.
De Veldgids gaat over AI die terugspiegelt wat mensen zelf zeiden, in woorden die ze herkennen als hun eigen woorden. Eén toetssteen loopt door alles heen: helpt dit mensen om gehoord te worden? De Veldgids volgt drie fases. Je begint bij de letterlijke woorden van een gesprek (ruwe olie). Daarna maak je met AI zichtbaar wat al in het gesprek zat (vergrootglas). In de derde fase leg je meerdere gesprekken naast elkaar (spiegel en brug).
Drie fases, per fase één ding om te proberen
Waar het om gaat
Het draait om stem geven en stem houden. AI is een hulpmiddel, een soort collega; je hoeft er geen techneut voor te zijn. Het bewaart de woorden van mensen, en voor AI weegt de stem van een bestuurder even zwaar als die van een inwoner. Wat je de AI vraagt is het vak: geen samenvatting, wel de woorden van wie het zei.
Ruwe olie
Alles begint met wat mensen letterlijk zeiden. Volgens mij begin je daar: een transcript, en leren terugkoppelen wat echt klopt met wat mensen zeiden.
Probeer dit: leg bij je volgende gesprek een telefoon op tafel en neem het gesprek op met dembrane. Vraag eerst of opnemen goed is. Dembrane maakt er een transcript van, de letterlijke tekst van wat iedereen zei, en je kunt er meteen met AI over in gesprek. Geef mensen daarna hun eigen woorden terug.
Voor je eerste pilot kan het ook met een voice memo op je telefoon, die je zelf uitschrijft met MacWhisper op je computer. Met dembrane gaat het een stuk makkelijker, omdat je daar transcript en chat bij elkaar hebt. Wat mensen terugkrijgen, zijn hun eigen woorden en niet jouw verslag. Daar zit de herkenning.
In Doesburg begon het met veertien gesprekken, opgenomen met een telefoon en uitgeschreven; wie wilde, kreeg een samenvatting van het eigen gesprek terug, en de opdrachtgevers hoorden het terug in een podcast van acht minuten.
Probeer het met je eigen transcript
Kopieer deze prompt, plak hem in de AI die je al gebruikt en zet je transcript eronder. Je krijgt de zinnen terug die ertoe doen, in de woorden van de mensen zelf. Op een computer zie je bij elke regel waarom die erin staat, als je er met je muis overheen gaat.
Vergrootglas
Nu maak je met AI zichtbaar wat al in het gesprek zat, zoals een spanning die niemand uitspreekt, en geef je het terug terwijl het vers is.
Probeer dit: laat AI na een gespreksronde een concept maken van wat er gezegd is. Zet het op het scherm en laat iemand uit de groep het hardop voorlezen. Zeg erbij dat het van AI komt en dat je herkenning zoekt, geen oordeel. Laat de AI ook een vraag stellen over wat nog open ligt, en neem die vraag mee naar de volgende ronde.
De eerste keer kijken mensen vaak met de vraag "klopt dit wel?". Waar je naartoe wilt, is "herken ik mezelf hierin?". Die verschuiving komt vanzelf, maar het helpt om het de eerste keer hardop te benoemen.
Bij het transformatieplan van het Mentaal Gezondheidsnetwerk stond na elke ronde een concept op het scherm, en nam de volgende groep een vraag van AI mee. Dat is de stippellijn in het beeld hierboven. In dembrane maak je zo'n vraag met de echo-knop.
Spiegel en brug
Hier leg je gesprekken naast elkaar, van tafels op één dag tot sessies over maanden: eerst elk apart met dezelfde vraag, dan samen.
Probeer dit: neem bij een sessie met meerdere tafels elke tafel apart op, met een telefoon per tafel die via een QR-code in dembrane opneemt. Laat de tafelleider bij de start hardop zeggen welke tafel en welke ronde het is.
Zo kun je elk gesprek later apart teruglezen. Daarna leg je ze naast elkaar en zie je wat aan meerdere tafels terugkomt.
In januari zaten in Doesburg vier tafels, met een telefoon per tafel en zonder notulist; de AI mocht alleen teruggeven wat er gezegd was.
Bedachtzaam met AI werken
Naast de Veldgids is er een bundel van vier documenten, waaronder vijftien principes, over een werkpraktijk die de stem van mensen beschermt wanneer er een AI tussen zit. Je kunt hem lezen als je dit werk doet. Je kunt hem ook in je eigen AI plakken, zodat die bedachtzaam meewerkt aan jouw projecten. Dan hoef je niet bij elke opdracht opnieuw uit te leggen dat je de woorden van deelnemers wilt bewaren.
Veilig werken
Verder de Veldgids in
Deze pagina is een ingang. De Veldgids gaat over een vraag die mij bezighoudt: wat als je dezelfde AI waarmee je vragen beantwoordt, toepast op samenwerking? Dan gaat het om AI dat werkt met wat mensen zeiden, met de woorden die iemand koos, want die woorden zeggen iets over wat diegene belangrijk vindt.
Hieronder lees je waarom ik hiermee begon, hoe mens en AI volgens zes werkprincipes samenwerken, en hoe de eerste fase begint.
Had je hier iets aan?